Golvbord med laus fjør

På min veg har eg ikkje støtt på golvbord med høvla not og laus fjør. Eg har stadig møtt på folk som har snakka om slike golvbord utan at dei har hatt noko konkret å vise til. Eg har derfor etterspurt konkrete døme på slike gamle golvbord. Etter mange år har det omsider dukka opp eit døme. Magnus Wammen, som er ein av frontfigurane i rettbenkligaen på Austlandet, har funne døme på golvbord med laus fjør på garden sin, Tuft i Sande i Vestfold. Garden ligg akkurat på fylkesgrensa mellom Buskerud og Vestfold.

Golvbord med laus fjør. Foto: Magnus Wammen
Golvbord med laus fjør. Dette er låvegolvet på Tuft i Sande i Vestfold. Foto: Magnus Wammen
Låvegolvet med laus fjør er i den eldste delen av låven. Alderen på dette er ikkje kjent. Foto: Magnus Wammen
Låvegolvet med laus fjør er i den eldste delen av låven. Alderen på dette er ikkje kjent. Foto: Magnus Wammen
Oppmåling av golvbord i låvegolvet. Oppmålingsteikning av Magnus Wammen
Oppmåling av golvbord i låvegolvet. Oppmålingsteikning av Magnus Wammen

Magnus har så langt berre studert golvet slik det ligg. Han har derfor ikkje fått undersøkt korleis høvlinga av nota kan vere gjort eller korleis fjøra er produsert. Dette siste er veldig interessant sidan høvling av så smekre materialar kan vere ei utfordring. Oppdeling av så små dimensjonar måtte nok gjerast med grindsag eller splitthøvel om dette var før sirkelsaga vart vanleg. Sirkelsaga gjorde det mogleg å sage så smekre dimensjonar på ein effektiv måte. Undersida av golvborda har spor etter oppgangssag eller rammesag. Dei kan likevel vere frå tida etter at sirkelsaga vart vanleg på 1860-talet.

Undersida av golvet med laus fjør. Spora tyder på at det er saga på ei oppgangssag/rammesag. Borda er lagt med marg opp og er hogd til på tjukna for å ligge på åsane. Foto: Magnus Wammen
Undersida av golvet med laus fjør. Spora tyder på at det er saga på ei oppgangssag/rammesag. Borda er lagt med marg opp og er hogd til på tjukna for å ligge på åsane. Foto: Magnus Wammen
Inspirert av låvegolvet sitt har Magnus produsert eit golv til verkstaden sin. Her er noko arbeid gjort maskinelt, men kantane skal skytast på rettbenken før legging. Foto: Magnus Wammen
Inspirert av låvegolvet sitt har Magnus produsert eit golv til verkstaden sin. Her er noko arbeid gjort maskinelt, men kantane skal skytast på rettbenken før legging. Han har antyda at vi i samband med dette skal få bilete av ein rettbenk i bruk her på bloggen. Det blir i så fall ei historisk hending. Foto: Magnus Wammen

About Roald Renmælmo

Snikkar med fokus på handverkstradisjon og handverktøy. Universitetslektor og PhD stipendiat på NTNU i Trondheim. Eg underviser på tradisjonelt bygghandverk og teknisk bygningsvern og restaurering.

4 thoughts on “Golvbord med laus fjør

    1. Forklaring har eg ikkje høyrt, men eg ser for meg nokre fordelar.

      Det fyrste er at du får utnytta meir av bredda på borda ved å høvle not. Når du høvlar fjør vil du høvle bort litt av bordet på skuldra av fjøra.

      Den andre er at det er mykje enklare å få ein nothøvel til å fungere godt i høvling. Ein fjørhøvel er meir komplisert å lage og og vanskelegare å få til å fungere godt.

      Det tredje er at du treng berre ein nothøvel for å høvle pløyinga på golvborda. Då er du ikkje avhengig av å ha to ulike høvlar som er justert nøyaktig for at borda skal passe saman.

      Ulempa er vel mest at det er vanskeleg å få laga til lausfjøra berre med handverktøy. ;-( Med maskiner som sirkelsag og dimensjonshøvel er det veldig enkelt.

      Likar

      1. Gode poeng, Roald. Spesielt ser jeg gevinsten i forhold til bredden på golvbordene. Tilgangen på trevirke, og kanskje spesielt gran har ikke alltid vært så stor, i hvert fall her nord. Da ville det kanskje være avgjørende å få utnyttet ressursene best mulig.

        Likar

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s